header portal

poniedziałek, 26 listopad 2018 06:52

Wojsko oszczędza na badaniach i rozwoju

Napisane przez Ryszard Choroszy
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Prawie 1 mld 800 mln zł w latach 2017-2019 zaoszczędzi wojsko na badaniach naukowych i pracach rozwojowych, nie wykonując minimalnych wymagań ustalonych w ustawie o przebudowie, modernizacji technicznej i finansowaniu sił zbrojnych - wynika z analizy odpowiedzi wiceministra Wojciecha Skurkiericza udzielonej posłance Annie Siarkowskiej (PiS). 

2017 r. – plan wydatków na B+R zrealizowany w 39 proc.

Posłanka zwróciła się do MON o udzielnie odpowiedzi po czerwcowym posiedzeniu sejmowej Komisji Obrony Narodowej poświęconej wykonaniu ubiegłorocznego budżetu MON. Okazało się, że resort obrony narodowej na badania i rozwój ( B+R) wydał zaledwie 164 ml zł zamiast zaplanowanych 724 mln zł. Z wyjaśnień przedstawiciela MON wynikało, że przyczyną tej zapaści było „niedookreślenie potrzeb rozwojowych w ramach faz analityczno-koncepcyjnych”. Przekładając to na język bardziej zrozumiały, w dowództwach polskich Sił Zbrojnych nie uzgodniono tego czego wojsko najbardziej potrzebuje. Nie ma co się dziwić jeśli w resorcie obrony narodowej tzw. gestorów sprzętu jest prawie pięćdziesiąt. I każda ważna instytucja i dowództwo chcą decydować o parametrach taktyczno-technicznych sprzętu i uzbrojenia, co często przekłada się na nierealne wymagania i rosnące koszty projektów. Ponadto w resorcie obserwowana jest po stronie tych gestorów oraz wykonawców tendencja do działań zachowawczych, które z postępem i innowacyjnością nie mają nić wspólnego. Trudno jest też przekonać przedstawicieli wojska do inwestycji w innowacje, badania i rozwój.

Należałoby dodać, że w ubiegłym roku budżet MON dołożył jeszcze 205 mln zł Narodowemu Centrum Badań i Rozwoju ( NCBR) na prace badawczo-rozwojowe związane z bezpieczeństwem i obronnością. W sumie na „papierze” wychodzi tyle ile zapisano w ustawie z 25 maja 2001 r. o przebudowie , modernizacji technicznej i finansowaniu sił zbrojnych, czyli 2,5 proc. budżetu obronnego. W rzeczywistości w 2017 r. na B+R przeznaczono niecałe 39 proc. zaplanowanych środków. W 2016 r. było to 67,3 proc., z czego na dotację dla NCBR przeznaczono aż 325 mln zł).
Zdaniem Anny Siarkowskiej (PiS), obniżenie wydatków w tym zakresie może doprowadzić do negatywnych skutków w przyszłości, takich jak np. brak ofert krajowych w danych dziedzinach, co w dalszej kolejności może spowodować konieczność posiłkowania się zakupem rozwiązań zagranicznych.

Brak polityki długookresowej?

Posłanka w interpelacji nr 24436 z początku lipca br. zwróciła się do MON z zapytaniem czy resort obrony narodowej zamierza wprowadzić długookresową politykę rozwojową w zakresie projektów badawczo-rozwojowych, planowanych do uruchomienia w perspektywie 10–20 lat?

Z odpowiedzi Wojciecha Skurkiewicza wiceministra obrony narodowej z połowy listopada ( po 4 miesiącach !!!) wynika, że w resorcie obrony narodowej projekty badawcze są realizowane w oparciu o zatwierdzony plan obejmujący lata 2017-2026 oraz dwuletni ( 2018-2019). Zadania ujęte w planie badań naukowych realizowane są w obszarach: techniki i technologii obronnych, kryptologii i cyberobrony oraz zabezpieczenia medycznego Sił Zbrojnych.

W latach 2018-2018 wojsko na B+R wyda 915 mln zł zamiast 2146 mln zł

W 2018 r. resort ON zaplanował w ramach planu dwuletniego 107 projektów badawczych, w tym: 63 realizowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, 18 - w ramach Europejskiej Agencji Obrony oraz 27 - krajowe. Łączna kwota wydatków przekroczy 392 mln zł. W sytuacji gdy dotacja do NCBR wyniosła w tym roku tylko 204 mln zł to z tego wyliczenia wynika, że w 2018 r. wojsko na badania i rozwój przeznaczy tylko 188 mln zł a powinno 823 mln zł (bez NCBR), aby wypełnić ustawowe zapisy przewidujące 2,5 proc. zaplanowanych wydatków na obronność (1027 mln zł). Wykonanie tegorocznego budżetu w zakresie B+R powinno być na poziomie 38,2 proc. Innymi słowy, tylko w tym roku budżet MON zaoszczędzi na badaniach i rozwoju 635 mln zł, przeznaczając te pieniądze na inne cele. W rzeczywistości oszczędności będą jeszcze wyższe, bo dzięki większemu niż zaplanowano przyrostowi gospodarczemu, budżet MON otrzyma dodatkowe środki, które być może pójdą na zakupy sprzętu za granicą.

W 2019 r. resort obrony narodowej zaplanował realizację 101 projektów badawczych, w tym: 53 będzie nadzorowanych przez NCBR. 15 - w ramach Europejskiej Agencji Obrony oraz 33 - krajowe. Jak poinformował wiceminister Skurkiewicz budżet MON przeznaczy na nie ok. 523 mln zł, w tym 200 mln zł na dotację dla NBCR.

Niedawno wiceminister obrony narodowej Tomasz Zdzikot pochwalił się podczas konferencji w ASzW pt. Nauka dla Pokoju i Bezpieczeństwa, że w przyszłym roku resort ON przeznaczy na B+R ponad miliard sto milionów złotych ( dokładnie 1119 mln zł), czyli przeszło 250 mln euro ( przyrost o ponad 8 proc. do 2018 r.).

To nie znaczy, że będzie więcej pieniędzy na badania i rozwój. Po przeanalizowaniu tych danych, wykorzystanie środków na B+R wyniesie zaledwie 48 proc., co i tak będzie stanowiło znaczącą poprawę do lat poprzednich. W sumie w latach 2017-2018, resort obrony narodowej na badaniach naukowych i pracach rozwoju zaoszczędzi prawie 1,8 mld zł w stosunku do minimalnych ustawowych wymagań.

Agencja Uzbrojenia to nie panaceum na B+R

Dziwi fakt, że wobec niewykorzystanych środków w budżecie MON, nie zwiększono dotacji do NCBR. Nie ma pewności, czy z problem efektywniejszego wykorzystania środków na badania i rozwój upora się powoływała w wielkiej tajemnicy Agencja Uzbrojenia. Priorytetem dla agencji będzie bowiem wykonanie planu zamówień i rozliczenie środków budżetowych. Tymczasem prace B+R są obarczone ryzykiem, które trudno jest zidentyfikować w początkowej fazie. Dlatego od inicjowania, wspierania i finansowania prac do piątego poziomu gotowości technologii (PGT) oraz współpracy z ekspertami powinna prowadzić prace jedna jednostka (np. w resorcie obrony Departament Polityki Zbrojeniowej lub I3TO) a rolę gestorów należałoby ograniczyć do współpracy z tą instytucją. Natomiast kwestię zamówień i nadzoru nad realizacją B+R z zakresu bezpieczeństwa i obronności do dziewiątego PGT należy zachować w Centrum Badań i Rozwoju jako sprawdzonej instytucji z przejrzystymi procedurami i niestety z coraz mniejszym budżetem na te cele, przekazywanym w MON.

Przy okazji prac nad ustawą o nowej agencji, warto dokonać zmiany przepisów, by własność intelektualna automatycznie nie przechodziła na państwo. Z badań i innowacji powinni głównie korzystać pomysłodawcy i wykonawcy. Konieczna jest także konsolidacja i ujednolicanie programów wieloletnich i wspólna praca kilku podmiotów nad najnowszymi rozwiązaniami.

Realizowane projekty rozwojowe

W odpowiedzi MON podano także wykaż wybranych projektów rozwojowych na rzecz obronności. Dotyczą one:
• zdolnej do przerzutu stacji radiolokacyjnej BYSTRA,
• zautomatyzowanego systemu rozpoznawczo-zakłócającego KAKTUS,
• transpondera systemu identyfikacji obiektów KWISA-2,
• kryptograficznej ochrony informacji w sieciach radiowych LAWENDA,
• rozgłośni elektroakustycznych średniej mocy OMAN,
• zautomatyzowanego systemu dowodzenia i kierowania rozpoznaniem elektronicznym WOŁCZENICA,
• szerokopasmowego systemu rozpoznania radiowego pasma UKF, systemu zdalnego wykrywania skażeń chemicznych i biologicznych ODYS,
• kołowych transporterów opancerzonych w wersjach specjalistycznych ROSOMAK R-1 i R-2, ROSOMAK-RSK, ROSOMAK-WPT,
• kontenerowej piekarni polowej,
• zdalnie sterowanego systemu wieżowego z wyrzutnią ppk Spike (ZSSW) zintegrowanego z KTO ROSOMAK,
• urządzeń szkolno-treningowych i zabezpieczenia logistycznego PIORUN-L,
• modułu ogniowego moździerzy samobieżnych RAK,
• amunicji do moździerza RAK-AMUNICJA,
• 155 mm modułu ogniowego REGINA,
• zaawansowanych indywidualnych systemów walki TYTAN,
• pojazdu minowania narzutowego BAOBAB,
• laboratorium badań mikrobiologicznych wody na przyczepie BUK-B,
• mostu szturmowego na podwoziu gąsienicowym DAGLEZJA-G,
• systemu kierowania min przeciwpancernych JARZĘBINA-K,
• systemu sterowania ładunków wybuchowych JARZĘBINA-S,
• kołowego transportera inżynieryjnego JODŁA,
• kołowego transportera rozpoznania inżynieryjnego KTRI,
• kołowego transportera wsparcia inżynieryjnego KTWI,
• kontenerowego modułu odsalania ŚLIWA-B

Wiceminister Skurkiewicz dodał, że szczegółowe informacje ws. konkretnych projektów badawczych oraz kwot zaplanowanych na ich realizację dotyczą obszarów wrażliwych i w związku z tym dokumenty są niejawne.  Z naszej strony wypada dodać, że część tych projektów została już opisana w Katalogach innowacyjnych rozwiązań dla bezpieczeństwa i obronności. Ostatnie wydanie z 2018 r. jest dostępne na stronie portalu

Tekst i zdjęcie: Ryszard Choroszy

Czytany 1542 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 26 listopad 2018 09:43

Skomentuj

Wyszukaj w artykułach

SONDA