... ...

Resort obrony narodowej  opublikował projekt  rozporządzenia MON w sprawie  czasu służby żołnierzy zawodowych. Zmian  jest  niewiele, a poprawki  uelastyczniają  czas służby  i dostosowują  do specyfiki  WOT. 

Jest to  akt  wykonawczy  do art. 275  ustawy o obronie  Ojczyzny.  W  tej ustawie  podtrzymano  zapisy z pragmatyki, że wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi. Powinny  być one ustalane w sposób pozwalający na ich wykonywanie w ramach 40 godzin w tygodniu.

40 godzin w tygodniu, ale  z uwzględnieniem specyfiki WOT

Wykonywanie zadań służbowych nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w tygodniu, w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym.  

W projekcie rozporządzenia  zapisano, że przełożeni ustalają zadania służbowe żołnierzy w sposób pozwalający na wykonywanie tych zadań w ramach 40 godzin służby w 5-dniowym tygodniu służby, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy ( od poniedziałku do piątku, w godzinach od 7.30 do 15.30).  Przy czym  sobota  jest dniem  wolnym.

Do czasu służby zalicza się również:

  • czas pełnienia służby dyżurnej lub dyżuru, ale nie więcej niż 8 godzin;
  • czas wykonywania zadań służbowych poza jednostką, w której żołnierz zajmuje stanowisko służbowe albo pozostaje w dyspozycji, w wymiarze przekraczającym 40 godzin, w tym w ramach podróży służbowej, kursu, szkolenia lub kontroli.

 Projekt rozporządzenia  MON przewiduje, że w indywidualnie uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze względu na dojazd do miejsca pełnienia zawodowej służby wojskowej lub sprawy rodzinne, dowódca jednostki wojskowej może, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez żołnierza obowiązków służbowych, ustalić dla niego inne godziny służby. Jeżeli jednak występują uzasadnione potrzeby służbowe – co  jest nowością -  dowódca jednostki wojskowej może, za zgodą bezpośredniego przełożonego, ustalić dla całego lub części stanu osobowego jednostki inne godziny lub dni służby.

Jak czytamy w uzasadnieniu - przepis ten wychodzi naprzeciw zmieniającym się uwarunkowaniom pełnienia służby wojskowej, czyli prowadzenia ćwiczeń z żołnierzami rezerwy oraz  szkolenia terytorialnej służby wojskowej. Ma na celu stworzenie możliwości ustalenia w części jednostek wojskowych – realizujących swoje zadania w dni ustawowo lub dodatkowo wolne ( np. w soboty lub niedziele jak w WOT) – rozkładu czasu służby, który pozwoli na realizację zadań w tych dniach z jednoczesnym określeniem innych dni wolnych w tygodniu. Chodzi o zachowanie 5-dniowego tygodnia służby a jednocześnie nie generować nadgodzin.

Nadgodziny  nie przepadają

Po  przekroczeniu 40 godzin służby w tygodniu żołnierzowi przysługuje czas wolny w takim samym wymiarze.  Przy czym przysługuje mu prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie oraz  24 godzin nieprzerwanego odpoczynku w okresie 7-dniowym.

W nowych  przepisach  zalecono, by udzielenie czasu wolnego za wykonywanie zadań w „ponadnormatywnym” czasie służby powinno nastąpić niezwłocznie (czyli bez zbędnej zwłoki).

Utrzymano jednak zasadę, że powstałe nadgodziny powinny zostać odebrane przez żołnierza w ciągu 8 miesięcy od ich wypracowania. W ciągu pierwszych 4 miesięcy żołnierz ma prawo sam wskazać termin,  w którym planuje je odebrać. Jeśli w tym terminie nie zostaną one odebrane, w ciągu kolejnych 4 miesięcy to przełożony winien wskazać żołnierzowi termin w jakim powinien je odebrać.

Jeśli i w tym czasie nadgodziny nie zostaną odebrane, nie oznacza to, że nadgodziny przepadają (co stanowi częstą praktykę w jednostkach wojskowych). Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, roszczenia wynikające z przepisów ustawy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Oznacza to, że żołnierz po upływie powyższych 8 miesięcy nadal ma prawo do odbioru nadgodzin, które to przedawnia się dopiero po 3 latach i okresie wymagalności, czyli w tym wypadku po 3 latach i 8 miesiącach.

W ustawie podkreślono, że powyższe  regulacje ustawowe nie mają zastosowania do oficerów zawodowych pełniących obowiązki dowódców jednostek wojskowych, a także do żołnierzy realizujących zadania szczególnie istotne dla Sił Zbrojnych. Chodzi o zadania o charakterze nadzwyczajnym niezbędne do ochrony interesów państwa, w szczególności: biorących udział w zapobieganiu skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia, pełniących służby i dyżury, odbywających ćwiczenia i szkolenia oraz pełniących służbę wojskową poza granicami państwa.

Czas służby w systemie dyżurów

W projekcie  rozporządzenia  MON  utrzymano dotychczasowe  regulacje  dotyczące ustalania rozkładu czasu służby dla żołnierzy pełniących etatowe dyżury. Dowódca jednostki wojskowej, opracowując plany dyżurów na kolejne 28-dniowe okresy,  powinien tak ustalać, by przypadało łącznie po 160 godzin w miesiącu, w tym:

  • 6 etatowych dyżurów;
  • 6 godzin szkolenia doskonalącego;
  • 10 godzin do dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej.

 Żołnierzowi pełniącemu więcej niż 6 etatowych dyżurów w 28-dniowym okresie za każdy dodatkowy dyżur przysługuje zwolnienie z jednego dyżuru w kolejnym 28-dniowym okresie albo w najbliższym 4-miesięcznym okresie rozliczeniowym.  Jeśli  jednak nie będzie  możliwości zwolnienia żołnierza z dyżuru, dowódca może udzielić mu,  za jego zgodą, czasu wolnego w wymiarze jednego dnia.

 Elektroniczna ewidencja

W porównaniu do obecnego rozporządzenia MON  z 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1044), zmian  jest niewiele.   Z regulacji usunięto przepisy dotyczące rezerwy kadrowej, gdyż ustawa nie przewiduje takiej formy pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Ponadto dodano możliwość prowadzenia ewidencji czasu służby potwierdzającą wykonywanie zadań ponad zasadnicze normy w formie elektronicznej. W ewidencji  odnotowuje się w szczególności:

  • czas wykonywania przez żołnierzy zadań służbowych przekraczający normy czasu służby;
  • termin wykorzystania czasu wolnego;
  • numer rozkazu lub decyzji dowódcy jednostki wojskowej lub osoby przez niego upoważnionej, o udzieleniu czasu wolnego.

Należy podkreślić, że w wojsku - w przeciwieństwie do  służb MSWiA - nie przewiduje się  wypłacania żołnierzom dodatkowych środków finansowych za ponadnormatywny czas służby. Natomiast żołnierze mogą być i są wyróżniani przez przełożonych, w tym nagrodami uznaniowymi i pieniężnymi za szczególne zaangażowanie oraz osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych. R.Ch.

Zdjęcie: CO MON