... ...

W czwartek, 28  marca  weszło w życie  rozporządzenie MON  z 7 marca 2024 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych (poz. 360). Określa rodzaj, formę, zakres i wysokość pomocy oraz sposób jej ustalania i tryb jej zwrotu, a także sposób dokumentowania poniesionych  wydatków objętych pomocą.

Jest  to akt  wykonawczy  do art. 107 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.  Na tej podstawie  szef  MON  podpisał  19 maja 2023 r.   rozporządzenie w sprawie  nauki żołnierzy  zawodowych, które  zaczęło  obowiązywać  od 27 czerwca 2023 r.

Jednak  ustawa  z 17 sierpnia 2023 r.  dotycząca  nowelizacji ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, w tym również  ustawy  z 11 marca 2022 r. o obronie  Ojczyzny  (Dz. U. poz. 1872)  rozszerzyła  krąg żołnierzy zawodowych uprawnionych  do nauki  o służbę pełnioną nie tylko w uczelni wojskowej czy  szkole podoficerskiej, ale także w jednostce wojskowej, centrum lub ośrodku szkolenia oraz trybu zwrotu tych kosztów.  Zamiast  nowelizacji jest więc  nowe rozporządzenie.

Zgodnie z § 2   rozporządzenia MON z 7 marca br.  ( poz. 360), żołnierzowi zawodowemu pobierającemu naukę może zostać udzielona pomoc:

  • w formie finansowej, czyli pokrycia opłat za naukę, zwrotu należności z tytułu kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i nauki oraz dojazdu do miejsca pobierania nauki, a także przejazdu do i z miejsca jej pobierania na obszarze kraju – w wysokości określonej z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju;
  • w formie niefinansowej: zmniejszenia liczby służb dyżurnych, zmniejszenia liczby podróży służbowych czy też ograniczenia zlecania dodatkowych zadań służbowych.

Wniosek o pomoc do dowódcy  jednostki  wojskowej

Warto  więc przypomnieć  o podstawowych  zasadach  udzielania żołnierzom zawodowym pomocy w związku z pobieraniem przez nich nauki w kraju i za granicą. Zgodnie z zapisami ustawy o obronie Ojczyzny (wcześniej także pragmatycznej) żołnierz zawodowy może kształcić się także poza wojskiem, jeśli nie koliduje to z jego obowiązkami służbowymi.

Żołnierz zawodowy składa wniosek w formie pisemnej w kancelarii jednostki wojskowej i podlega  on zarejestrowaniu w elektronicznym systemie ewidencji wojskowej. Wniosek można złożyć przed rozpoczęciem nauki oraz w trakcie jej pobierania.

W dokumencie poza informacją o formie pomocy trzeba podać m.in. kierunek studiów, terminy zajęć, koszty edukacji, planowany czas ukończenia nauki oraz kwalifikacje, które żołnierz uzyska po ukończeniu kształcenia. Należy  przy tym  poinformować o ewentualnych, wcześniej otrzymanych, formach pomocy w związku z podjętą nauką.

Rozpatrując wniosek dowódca JW powinien  m.in. uwzględnić kierunki rozwoju zawodowego żołnierza zawodowego oraz jego potrzeby szkoleniowe wyartykułowane w jego opinii służbowej. Podejmując decyzję o udzieleniu pomocy w związku z pobieraniem nauki  dowódca został  zobowiązany podpisać umowę według wzoru określonego w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia. W przypadku  gdy koszt nauki przekracza sześciokrotność najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego (obecnie 36 000 zł), umowa powinna określać warunki zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w przypadku przerwania, odwołania z kształcenia lub zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przed określonym w umowie okresem służby wojskowej.

Ponadto, w przypadku wniosku podoficera lub szeregowego o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki na studiach lub studiach podyplomowych dowódca jednostki wojskowej przed podjęciem decyzji uzgadnia ją z  dyrektorem Departamentu  Kadr. 

Po ich ustaleniu zwraca się, w szczególności przy wykorzystaniu elektronicznego systemu ewidencji wojskowej, do organu uprawnionego do wyznaczania żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe wyższe od zajmowanego z wnioskiem o wyrażenie zgody na zawarcie umowy,.

Kiedy dowódca JW może  odmówić udzielenia pomocy

Żołnierz zawodowy ubiegający się o udzielnie pomocy w związku z pobieraniem nauki otrzyma decyzję odmowną w przypadku:

  • niezaplanowania środków w planie finansowym,
  • niespełnienia warunków, o których mowa w art. 105 ust. 4 ustawy (pomoc może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym),
  • niewyrażenia zgody, o której mowa w art. 105 ust. 5 ustawy ( chodzi o umowę z dowódcą JW, w której określa między innymi rodzaj pomocy).

Ponadto, dowódca JW  może również odmówić żołnierzowi zawodowemu udzielenia pomocy finansowej w przypadku, gdy naukę spełniającą warunki, można było zrealizować w ramach systemu doskonalenia zawodowego.

Zgłoszenie kandydatury powinna nastąpić  nie później niż na 2 miesiące przed planowanym rozpoczęciem nauki w kraju. Po weryfikacji  wykaz imienny żołnierzy zawodowych zakwalifikowanych na naukę  powinien  być przesłany do podmiotu prowadzącego naukę  nie później niż na 1 miesiąc przed planowanym rozpoczęciem nauki w kraju. Na tej podstawie dowódca JW kieruje żołnierza zawodowego  na naukę, a fakt skierowania stwierdza się w rozkazie dziennym jednostki wojskowej.

Organem uprawnionym do odwołania żołnierza zawodowego z nauki w kraju lub za granicą jest co do zasady organ, który skierował żołnierza zawodowego na tę naukę.   Skierowanie na naukę i odwołanie z niej następuje w drodze decyzji tylko w przypadku nauki za granicą.

Zwrot kosztów w przypadku  nieukończenia nauki

W przypadku żołnierza zawodowego którego planuje się na koszt wojska skierować na studia lub naukę albo staż, kurs lub specjalizację lub inne formy szkolenia i doskonalenia zawodowego w kraju lub za granicą, których koszt przekracza sześciokrotność najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego (obecnie 36 tys. zł ) zawiera się umowę. Określa ona warunki zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w przypadku przerwania, odwołania z kształcenia lub zwolnienia z zawodowej służby wojskowej  przed określonym w umowie okresem służby wojskowej w wysokości proporcjonalnej do czasu służby po zakończeniu tej nauki.   

Rozporządzenie zawiera również katalog świadczeń, które w szczególności bierze się pod uwagę przy wyliczaniu kosztów poniesionych w związku z pobieraniem przez żołnierza zawodowego nauki, o których mowa w art. 106 ust. 1 ustawy.

Szczegóły zawiera § 19 rozporządzenia MON. Zalicza się do nich koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i innych świadczeń związanych z nauką.

Żołnierz będzie musiał zwrócić pomoc finansową w sytuacji, gdy np.: przerwie naukę lub zostanie zwolniony z zawodowej służby z powodu otrzymania oceny niedostatecznej w opinii służbowej, odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym, degradacji, nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie przez 3 dni robocze czy prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej.

Do niedawna przepisy przewidywały 14-dniowy termin zwrotu środków finansowych od momentu, w którym żołnierz otrzymał wezwanie do zapłaty. Od 27 czerwca  br. jest możliwość odroczenia tego terminu lub rozłożenia należnej kwoty zwrotu na raty. Na wniosek żołnierza zawodowego, w drodze umowy zawartej między nim a dowódcą, termin zwrotu może zostać odroczony maksymalnie do 12 miesięcy lub kwota, którą wojskowy ma oddać, zostanie rozłożona na 24 raty.

Jeden egzemplarz umowy dotyczącej udzielenia pomocy w związku z pobieraniem przez żołnierza zawodowego nauki lub umowy o skierowanie żołnierza zawodowego na naukę za granicą włącza się do teczki akt personalnych żołnierza zawodowego.

Jednocześnie, żołnierz zawodowy, który nie ukończył nauki, może wystąpić z wnioskiem do  szefa MON o zwolnienie go z obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez resort obrony narodowej na jego naukę.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach  szef MON może przychylić się do wniosku żołnierza zawodowego i określić wymiar takiego zwolnienia, przy czym minimalnym wymaganym poziomem pokrycia przez żołnierza zawodowego zwrotu kosztów pozostaje dwunastokrotność miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego żołnierzowi zawodowemu na zajmowanym przez niego stanowisku służbowym. R.Ch.

zdjęcie: 11LDKP

Rozporządzenie  MON  z 7 marca br. o  nauce żołnierzy zawodowych