... ...

W piątek 22 marca br. minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński oraz wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zaprezentowali w gmachu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji założenia do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Nowe regulacje usuwają lukę prawną w zakresie funkcjonowania obrony cywilnej, którą spowodowało wejście w życie ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Obecnie trwają konsultacje z samorządami i organizacjami pozarządowymi, które mają zakończyć się do 20 kwietnia  br. a nowe przepisy  mają wejść w życie  jeszcze przed wakacjami.

Państwo ma  obowiązek bronić  mieszkańców

– Państwo ma obowiązek bronić swoich mieszkańców. Ma otaczać ludność cywilną ochroną, tworzyć procedury i rozwiązania, które w sytuacjach zagrożenia zadziałają tak, aby każdy Polak mógł czuć się bezpiecznie, bowiem  Bezpieczeństwo Polek i Polaków jest dla aktualnego rządu absolutnym priorytetem – podkreślił szef   MSWiA. Przypomniał również, że ochrona ludności i obrona cywilna obejmuje zadania od poziomu gminy, powiatu, województwa po cały kraj.

Władze  wyciągają wnioski  z wojny na  Ukrainie.  Zatrzymanie ofensywy Rosji na Kijów stało się możliwe dzięki zaangażowaniu całego społeczeństwa.  Nie może być to  ruch chaotyczny i spontaniczny, czyli pospolite ruszenie.  Szef MON  podkreślił  podczas  konferencji prasowej, że  ustawa o obronie cywilnej i ochronie ludności jest jednym z najważniejszych aktów prawnych jaki będzie przyjmowany w tej kadencji parlamentu.   Na razie  założenia tej ustawy są w konsultacji społecznej z organizacjami pozarządowymi, które  zajmują się działaniem na rzecz ochrony ludności. Szczególną rolę do odebrania będzie miała Ochotnicza Straż Pożarna.

Wicepremier wskazał też, że nową rolę będzie pełnić minister spraw wewnętrznych i administracji, który stanie „na czele obrony cywilnej”.  Do tej pory  był to  komendant główny  Państwowej  Straży  Pożarnej. Wzmacniane i rozwijane będzie Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.

Kosiniak-Kamysz zapewnił, że rząd przygotowuje się finansowo do ochrony ludności i obrony cywilnej. „Obrona cywilna będzie miała zabezpieczony swój budżet, który jest potrzebny, żeby choćby po to, aby budować schrony czy zabezpieczać w momencie wystąpienia jakiejkolwiek klęski żywiołowej” - zaznaczył.  Budżet ma być pięciokrotnie większy niż planował poprzedni rząd w planach 0,1 proc. PKB, ale nie jest wykluczone, że  będzie  więcej.

Nowa ustawa będzie kompleksowo regulować kwestie związane z ochroną ludności i obroną cywilną. Uwzględni przy tym współczesne wyzwania i zagrożenia dla ludności. Nowe regulacje zostaną przygotowane w oparciu o dobre praktyki, doświadczenia służb ratowniczych, wnioski z kontroli NIK, analizy rozwiązań systemowych w krajach europejskich oraz wnioski z prac naukowych i badawczych w obszarze ochrony ludności.

Szef MSWiA przedstawił podczas konferencji  główne założenia do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Podzielił  je na sześć sztandarowych filarów.

System ostrzegania i alarmowania

Bardzo ważnym elementem nowych przepisów będzie system ostrzegania i alarmowania ludności w przypadku zagrożenia. Za utrzymanie systemu będą odpowiedzialne poszczególne szczeble administracji.

 Należy przypomnieć, że pod koniec lutego premier Donald Tusk podpisał rozporządzenie w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości organów w tych sprawach. A to oznacza, że po przerwie znowu obowiązują dwa rodzaje sygnałów alarmowych: o ogłoszeniu alarmu i odwołaniu alarmu.

Pierwszy z nich to modulowany dźwięk syreny w okresie trzech minut. Podczas niego w środkach masowego przekazu trzykrotnie powtarzana będzie zapowiedź słowna „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm (z podaną przyczyną lub rodzajem alarmu)”. Ogłoszeniu alarmu może również towarzyszyć wizualny sygnał alarmowy w postaci żółtego znaku w kształcie trójkąta lub w uzasadnionych przypadkach innej figury geometrycznej.

Drugi, odwołujący alarm, to ciągły dźwięk syreny w okresie trzech minut. Podczas niego również środkach masowego przekazu trzykrotnie powtarzana będzie zapowiedź słowna „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Odwołuję alarm (z podaną przyczyną lub rodzajem alarmu)”.

Rozporządzenie wskazuje też dwie formy komunikatów ostrzegawczych. Jeden z nich to uprzedzenie o zagrożeniu skażeniami, natomiast drugi to uprzedzenie o klęskach żywiołowych i zagrożeniu środowiska. Oba komunikaty ogłaszane i odwoływane będą za pomocą środków masowego przekazu.

Ewakuacja i schrony dla ludności

Przygotowane przepisy unormują również kwestie, które dotyczą planów ewakuacji ludności na wypadek zagrożenia dla gmin, powiatów, województw i całego kraju. Będą one uzgadniane m.in. z właściwymi organami wojskowymi. – Państwo musi być w stanie przetransportować zagrożoną ludność cywilną w określone i zdefiniowane miejsca. Musi użyć całej swojej infrastruktury – drogowej czy kolejowej – zaznaczył szef MSWiA.

Przygotowywane rozwiązania uregulują także kwestię schronów i ukryć doraźnych na potrzeby ludności. Powstanie system ich ewidencji, utrzymywania i budowania.  Jak niedawno  ujawniła Najwyższa Izba Kontroli, w razie zagrożenia tylko 4 proc. Polaków może liczyć na schronienie.  W wielu gminach nie ma żadnego schronu, a w innych nawet jeśli schron jest, to nie spełnia wymogów technicznych. Zapewnione zostanie też wsparcie finansowe realizacji tych przedsięwzięć.

Projekt ustawy określi także odpowiedzialność za utrzymanie systemu na poszczególnych szczeblach administracji. Szef MSWiA  zapowiedział wprowadzenie jasnych i bezpiecznych  kryteriów prawa budowlanego w  jaki sposób mają być budowane nowe obiekty

Wzmacnianie społecznej odporności  i struktur ochrony ludności

Istotnym elementem regulacji jest przygotowanie społeczeństwa do właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia. Wiązać się to będzie m.in. z organizowaniem szkoleń i ćwiczeń. W działaniach tych zostanie uwzględniona rola obywateli, organizacji pozarządowych oraz zawodowych służb ratowniczych.

Ponadto zdefiniowana zostanie struktura i rola organów ochrony ludności na różnych szczeblach administracyjnych, takich jak gmina, powiat, województwo i kraj. Określone zostaną ich zadania, kompetencje oraz zasady współpracy. Rozwiązania będą zawierać również regulacje dotyczące tworzenia i utrzymywania zasobów ochrony ludności.

Funkcjonowanie ochrony ludności w czasie wojny i finansowanie

Nowe przepisy zaproponują także sposób funkcjonowania systemu ochrony ludności w czasie pokoju, w stanie wojennym oraz w czasie wojny. Podmioty ochrony ludności, które realizują zadania ratownicze i ochronne w czasie pokoju zostaną w czasie wojny, przekształcone w struktury obrony cywilnej. Minister Kierwiński zapowiedział zbudowanie korpusu obrony cywilnej, czyli ludzi, którzy mają odpowiadać za konkretne zadania, gdy przyjdzie czas godziny.

Wśród kluczowych elementów nowych rozwiązań znalazło się także finansowanie zadań ochrony ludności. Utworzony zostanie Państwowy Fundusz Ochrony Ludności, który będzie składał się z funduszu centralnego (jego dysponentem będzie minister właściwy do spraw wewnętrznych) i funduszy wojewódzkich (jego dysponentami będą wojewodowie).

Konsultacje  społeczne nad ustawą mają zakończyć się do około 20 kwietnia, a projekt ustawy ma  trafić do prac sejmowych pewnie pod koniec maja. Na początku  lipca rozpoczną się  prace nad konkretnymi rozwiązaniami, które z tej ustawy wynikają.  R.Ch

zdjęcie: Krzysztof Niedziela  CO MON