... ...

W sobotę, 18 marca br. weszło w życie rozporządzenie  MON z 2 marca  br. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych.  To dowódca jednostki wojskowej udziela urlopu wypoczynkowego  na podstawie planu sporządzanego  do 10 grudnia na podstawie  wniosków wojskowych składanych do 30 listopada. A także  urlopu zdrowotnego, aklimatyzacyjnego, okolicznościowego oraz zwolnienia od zajęć służbowych.

Rozporządzenie stanowi wykonanie upoważnienia do art. 283 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.  Obowiązująca  od 23 kwietnia 2022 r.  ustawa zachowuje dotychczasowe rozwiązania zawarte w pragmatyce żołnierzy zawodowych.  Zgodnie z art. 280, kadrze WP przysługuje 26 dni roboczych urlopu wypoczynkowego, w wymiarze proporcjonalnym  dla nowo wcielonych.  Ponadto pięć dni dodatkowo  otrzymują weterani – poszkodowani, 12 dni  - pracownicy badawczo-dydaktyczni , od 5 do 15 dni należy się za służbę w warunkach szkodliwych  oraz za lata wysługi ( od 5  dni roboczych  po 15 latach służby, 10 dni po 20 latach  oraz 15 dni po  25-latach.  W razie zbiegu uprawnień  przysługuje  jedno w najkorzystniejszym  wymiarze. Łączny wymiar  nie może przekroczyć 50 dni w roku kalendarzowym.  

Decyduje dowódca  jednostki, a szczegóły zawiera rozkaz

Przepisy tej ustawy wskazują dowódcę jednostki wojskowej ( JW)  jako organu udzielającego żołnierzom zawodowym urlopu wypoczynkowego na podstawie planu urlopów sporządzanego  do 10 grudnia na podstawie  wniosków wojskowych składanych do 30 listopada, a także urlopu zdrowotnego, aklimatyzacyjnego, okolicznościowego oraz zwolnienia od zajęć służbowych.

W rozporządzeniu MON  ws. urlopów żołnierzy zawodowych [ Dz. U z 17.03.2023, poz. 512]  przewidziano, że dowódca może  udzielić urlop w innym terminie niż w ustalonym planie. Udzielenie urlopu oraz dokonanie zmian będzie ogłaszane w rozkazie dowódcy JW   wraz z podaniem roku, za który udzielono urlop,  jego rodzaju i czasu jego trwania. Odpowiednia  dokumentacja jest konieczna z uwagi na  dodatkowe uprawnienia żołnierza,  jak np. gratyfikacja urlopowa.

Jako zasadę przyjęto, że żołnierz wykorzystuje urlop wypoczynkowy i dodatkowy w danym roku kalendarzowym.   W przypadku usprawiedliwionej  nieobecności (np. choroby) dowódca JW będzie udzielał urlopu w terminie późniejszym, nieprzekraczającym jednak trzech miesięcy od ustania przyczyny uzasadniającej przesunięcie.

W rozporządzeniu zapisano, że żołnierzowi, który ma być skierowany na naukę lub szkolenie, w trybie stacjonarnym, trwające co najmniej sześć miesięcy, które będą przypadały na drugą połowę roku kalendarzowego, urlop wypoczynkowy należny w danym roku kalendarzowym udzielany będzie przed skierowaniem go do szkoły lub na szkolenie.

Za warunki szkodliwe  i szczególne właściwości zajmowanego stanowiska

Uregulowano  także kwestie dodatkowego urlopu za warunki szkodliwe (od 5 do 15 dni). Warunkiem jego przyznania jest pełnienie zawodowej służby wojskowej przez okres co najmniej 6 miesięcy na określonym stanowisku służbowym. Pod warunkiem, że w środowisku pełnienia służby są przekroczone najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia (określone na podstawie art. 228 § 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy).

Dodatkowy urlopu wypoczynkowy przysługuje także z tytułu szczególnych właściwości zajmowanego stanowiska służbowego.

W wymiarze do 10 dni  dla żołnierzy:

  • pełniących służbę w jednostkach powietrzno-desantowych lub innych jednostkach, jeżeli wykonali co najmniej dziesięć skoków spadochronowych w ciągu roku,
  • zajmujących stanowiska nurków lub płetwonurków oraz stanowiska personelu medycznego zabezpieczającego nurkowanie albo stanowiska w strukturach Wojsk Specjalnych objęte obowiązkiem nurkowania, którzy systematycznie w ciągu roku nurkują lub przebywają w komorze dekompresyjnej,
  • wchodzącym w skład etatowych załóg bojowych okrętów nawodnych, jeżeli wychodzili na tych okrętach na morze co najmniej 60 dni w ciągu roku;

W wymiarze do 15 dni roboczych dla wojskowych:

  • zajmujących stanowiska instruktorów szkolenia spadochronowego,
  • wchodzących w skład etatowych załóg okrętów podwodnych, jeżeli wychodzili na tych okrętach w morze co najmniej 60 dni w ciągu roku,
  • pełniących służbę w jednostce przeznaczonej do zwalczania terroryzmu na stanowiskach, których zajmowanie uprawnia do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy  przysługuje także żołnierzom posiadających status weterana poszkodowanego w wymiarze pięciu dni roboczych. Urlop ten nie przysługuje weteranom uprawnionym do urlopu wypoczynkowego i dodatkowych urlopów wypoczynkowych, z wyłączeniem dodatkowego urlopu z tytułu szkodliwych dla zdrowia warunków służby, w wymiarze przekraczającym dwadzieścia sześć dni roboczych.

W jakich sytuacjach przysługuje urlop okolicznościowy

W rozporządzeniu szczegółowo opisano kwestię urlopu okolicznościowego. Przyjęto, że żołnierzowi będzie udzielany urlop okolicznościowy w  wymiarze:

  • od trzech do pięciu dni roboczych - przy zawarciu związku małżeńskiego, urodzeniu się dziecka, pogrzebu małżonka lub pogrzebu dziecka;
  • do trzech dni roboczych – przy zawarciu związku małżeńskiego przez dziecko (własne, przysposobione, pasierba, dziecko przyjęte na wychowanie i utrzymanie, w tym także w ramach rodziny zastępczej), a także w razie pogrzebu rodziców, rodzeństwa, teściów, dziadków i byłych prawnych opiekunów żołnierza albo jego małżonka.

Urlopu okolicznościowego będzie można udzielić również żołnierzowi w wymiarze od jednego do pięciu dni roboczych na jego umotywowany wniosek, w celu załatwienia ważnych spraw osobistych albo w innych przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie.

Ponadto przyjęto, że żołnierzowi wyznaczonemu na stanowisko służbowe,  jeżeli będzie to związane z przeniesieniem się do innej miejscowości, będzie udzielany urlop okolicznościowy w wymiarze od trzech do pięciu dni roboczych. Zależy to od odległości miejscowości, w której żołnierz ten zostanie wyznaczony na stanowisko służbowe oraz warunków służbowych i osobistych. Urlopu tego udzielał będzie dowódca JW, w której żołnierz zawodowy został wyznaczony na stanowisko służbowe, po stawieniu się jego  w tej jednostce, chyba że względy służbowe i osobiste żołnierza wymagać będą udzielenia tego urlopu w terminie późniejszym.

Dowódca jednostki będzie mógł udzielić również żołnierzowi zwolnienia od zajęć służbowych w razie konieczności sprawowania przez żołnierza osobistej opieki nad najbliższym członkiem rodziny. Zwolnienie od zajęć służbowych będzie mogło nastąpić w przypadku:

  • sprawowania osobistej opieki nad małżonkiem lub dzieckiem, gdy z żołnierzem nie zamieszkują członkowie rodziny, którzy mogą taką opiekę zapewnić;
  • sprawowania osobistej opieki nad rodzicami, gdy w tej samej miejscowości nie ma innych członków rodziny, którzy mogliby zapewnić opiekę rodzicom żołnierza.

Zwolnienie od zajęć służbowych będzie udzielane na umotywowany przez żołnierza wniosek, do którego załączone będą dokumenty uzasadniające potrzebę sprawowania osobistej opieki nad najbliższym członkiem rodziny.  Zakłada się, że w razie zaistnienia zmiany przyczyn uzasadniających udzielenie zwolnienia od zajęć służbowych żołnierz niezwłocznie będzie informował dowódcę jednostki wojskowej.

Urlop na poprawę zdrowia

W rozporządzeniu MON z 2 marca br.  określono tryb orzekania o potrzebie udzielenia żołnierzowi zawodowemu urlopu zdrowotnego przez wojskowe komisje lekarskie. Jeśli  po zakończeniu  leczenia  w szpitalu lub ambulatoryjnego, wojskowy nie odzyskał jeszcze pełnej zdolności do wykonywania obowiązków służbowych lub nie jest w okresie wypowiedzenia stosunku służbowego będzie mógł wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o udzielenie urlopu zdrowotnego. Następnie dowódca JW kieruje żołnierza do wojskowej komisji lekarskiej, która orzeknie o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego oraz o proponowanym wymiarze tego urlopu.  Komisja  przy ocenie  powinna uwzględnić:  rodzaj schorzenia oraz stopień upośledzenia stanu zdrowia żołnierza zawodowego oraz rokowania odzyskania stanu zdrowia umożliwiającego pełnienie obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym oraz możliwości wykonywania przez niego zadań służbowych.

Kiedy można odwołać żołnierza z urlopu

Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje możliwość odwołania żołnierza z urlopu w całości lub części z „ważnych względów służbowych lub też jego wstrzymanie”. Będzie to mogło nastąpić na podstawie przekazanego polecenia dowódcy JW, potwierdzonym w formie notatki służbowej, w wyjątkowych przypadkach uzasadnionych ważnymi względami służbowymi, w szczególności dotyczącymi potrzeb Sił Zbrojnych RP lub wynikających z funkcjonowania jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę. Dowódca JW, który odwoła żołnierza zawodowego z urlopu wypoczynkowego lub wstrzyma mu udzielenie urlopu w całości albo w części, będzie odnotowywał ten fakt w rozkazie, podając w nim przyczynę oraz datę odwołania lub wstrzymania urlopu. Żołnierzowi, który poniesie koszty przysługiwać będzie zwrot kosztów na pisemny wniosek żołnierza zawodowego złożony do dowódcy JW. Pod warunkiem dołączenia dowodów stwierdzających faktycznie poniesione przez żołnierza koszty. Wypłata będzie następowała w terminie 14 dni od daty, kiedy decyzja stała się ostateczna.

Opublikowane w piątek, 17 marca  br. przepisy wykonawcze  zastępują  rozporządzenie MON z  8 października 2020 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 1755).  R.Ch.

Zdjęcie: CO MON