... ...

We wtorek weszły w życie przepisy umożliwiające pracodawcom przeprowadzenie w miejscu pracy kontroli trzeźwości pracowników.  To nic nowego w wojsku, ponieważ te regulacje znalazły się w ustawie  o obronie Ojczyzny i  rozporządzeniu  MON  obowiązującym  od  6 października 2022 r.  Z kolei  MSWiA  wycofało  z uzgodnień międzyresortowych przepisy  dotyczące kontroli na zawartość alkoholu funkcjonariuszy  podległych służb.

21 lutego weszła w życie nowelizacja Kodeks pracy wprowadzająca możliwość kontroli trzeźwości pracowników i kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu.  

Kiedy pracownik może być badany  

Jak wynika z interpretacji przepisów przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej badanie na trzeźwość może przeprowadzić policja lub sam pracodawca, także prewencyjnie, jeśli zajdą do tego przesłanki kontrola może objąć też pracujących zdalnie.  

Resort rodziny  przypomina, że nietrzeźwość pracownika będzie mogła być stwierdzona na dwa sposoby:

  • w razie uzasadnionego podejrzenia, że pracownik stawił się do pracy pod wpływem alkoholu albo pił alkohol w pracy (np. zatacza się)  badanie trzeźwości będzie mogła przeprowadzić policja (dotyczy to wszystkich pracowników);
  • w przypadku określonych w przepisach wewnątrzzakładowych kategorii pracowników pracodawca będzie mógł przeprowadzić samodzielną, prewencyjną kontrolę trzeźwości nawet gdy pracownik nie okazuje oznak bycia pod wpływem alkoholu.

 Analogiczne zasady będą stosowane do sprawdzania czy pracownik nie jest pod wpływem tzw. narkotyków.

Stan po użyciu alkoholu występuje wtedy gdy  zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 promila do 0,5 promila alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.

Stan nietrzeźwości pojawia się wówczas gdy zawartość alkoholu w organizmie  jest powyżej 0,5 promila alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.

W przepisach zastrzeżono, że kontrola trzeźwości nie może naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika i obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego, za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie. 

Jeżeli kontrola trzeźwości wykaże obecność alkoholu w  organizmie pracownika, ,pracodawca będzie miał obowiązek niedopuszczenia go do pracy, a wynik takiej kontroli umieści w aktach osobowych pracownika.  Będzie mógł to zrobić w dowolnej formie, nawet ustnie.

Wprowadzenie kontroli trzeźwości, czas i częstotliwość jej przeprowadzania oraz rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli, należy ustalić w układzie zbiorowym pracy, w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.  A to oznacza, że  w przypadku  pracowników wojska, którzy są objęci  Ponadzakładowym Układzie Zbiorowym Pracowników  Wojskowych Jednostek  Organizacyjnych Sfery Budżetowych  ( PUZP), konieczne będą  zmiany  tych przepisów . Będzie  to kolejny temat  do pilnej regulacji, oprócz  stawek  odstających  od  rosnącej  płacy minimalnej w państwie.  Nie będzie to łatwe zadanie, bowiem  - zdaniem  związkowców  -  bardzo  trudno jest zachęcić   do rozmów  pełnomocnika  MON ds. współpracy  ze związkami  zawodowymi.

Żołnierze mają swoje regulacje

Zgodnie  z art. 269  ustawy z 11 marca 2022  o obronie Ojczyzny,  dowódca jednostki wojskowej   ma obowiązek niedopuszczenia  żołnierza, jeżeli stawił się on do służby po spożyciu alkoholu czy  środków odurzających albo jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się do służby po spożyciu tych substancji.   Szczegóły  miały być zawarte w przepisach  wykonawczych,.

Nowe rozporządzenie  MON  z 22 września 2022 r. w sprawie badań mających na celu ustalenie zdolności do wykonywania obowiązków służbowych przez żołnierza  ( Dz.U nr 2048)   zostało  uzgodnione - jak przewiduje ustawa  o obronie  Ojczyzny – z ministrem zdrowia.

Jak wynika  z tych przepisów badania konieczne do ustalenia zawartości alkoholu mogą obejmować:  badanie wydychanego powietrza lub badanie krwi. Przy czym  badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przed badaniem krwi, jeżeli stan badanego żołnierza na to pozwala lub odmawia  poddania się  badaniu.

Procedury przy badaniu

Badanie na zawartość alkoholu  przeprowadza się dwoma metodami: spektrometrii w podczerwieni lub   utleniania elektrochemicznego, zwanego "analizatorem wydechu”. 

Z badania przeprowadzonego analizatorem wydechu wskazującego na obecność alkoholu w organizmie żołnierza sporządza się protokół, zawierający m.in. uwagi badanego co do sposobu przeprowadzenia badania, jeżeli zostały zgłoszone.

Natomiast  badanie konieczne do ustalenia zawartości środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych podobnie działających substancji lub środków może dotyczyć:

  • badanie krwi;
  • badanie śliny;
  • badanie moczu.

Pojemniki z próbkami do badań laboratoryjnych w sposób zapewniający ustalenie tożsamości badanego żołnierza wykonuje się  w jego obecności, jeżeli jest to możliwe.

W rozporządzeniu  jest też mowa o tym, by oznaczanie zawartości alkoholu lub środków odurzających czy też substancji psychotropowych do badań laboratoryjnych były wykonywane przez:

  • policyjne laboratoria kryminalistyczne;
  • laboratoria (pracownie, zakłady) diagnostyczne;
  • zakłady medycyny sądowej i zakłady wyższych uczelni medycznych na podstawie umowy zawartej z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości lub dowódcą jednostki wojskowej.

 Wyniki badań niezwłocznie mają być niezwłocznie przekazane  dowódcy jednostki wojskowej pisemnie w formie papierowej albo elektronicznej.

 Nie mamy danych  dotyczących  nadużywania  alkoholu lub narkotyków w jednostkach wojskowych, ale  z przypadków ujawnianych  przez Żandarmerię Wojskową,  nie jest  ich mało. W jednostce  wojskowej i na służbie żołnierz ma być trzeźwy i nie naszprycowany środkami odurzającymi czy tez substancjami  psychotropowymi, co oznacza permanentną  kontrolę.

Kilka dni temu na portalu  Rządowego Centrum Legislacji opublikowano trzy projekty rozporządzeń  MSWiA dotyczące badań podległych  funkcjonariuszy  na obecność alkoholu lub środków  odurzających.  Tych regulacji  już nie ma , co oznacza, że  proces  uzgodnień  ze służbami MSWiA  nie został  jeszcze zakończony.   R.Ch.

Zdjęcie: alko-tech.pl