... ...

Od 23 września  wchodzi w życie nowelizacja kodeksu  karnego, w którym  zaostrzono  kary za  szpiegostwo, z możliwością  utraty emerytury  mundurowej, a przy okazji  zmieniono    ustawę  o obronie  Ojczyzny, wprowadzając  zakaz fotografowania obiektów  o szczególnym  znaczeniu dla  państwa.

Propozycje takich zmian przedłożyli w kwietniu br. posłowie PiS. Wskazywano wtedy, że  należy walczyć o bezpieczeństwo naszych  rodaków poprzez ograniczanie i minimalizowanie zagrożeń ze strony obcych służb specjalnych, a w szczególności ze strony imperialnej Rosji. Tłumaczono to także sytuacją geopolityczną i większą aktywnością obcych wywiadów, zwłaszcza  po rosyjskiej inwazji na Ukrainę z 2022 r.

Co jest w "ustawie antyszpiegowskiej"

Ustawa rozszerza m.in. definicję szpiegostwa. Dziś jest nim "branie udziału w działalności obcego wywiadu przeciwko RP", co oznacza że dana osoba należy do struktur, pełni jakąś funkcję, jest na liście płac czy robi coś konkretnego. Po zmianach szpiegostwem będzie także "działanie na rzecz obecnego wywiadu". 

Nowelizacja zakłada przede wszystkim wprowadzenie surowszych kar za szpiegostwo. Kara za udział w działalności obcego wywiadu wynosi obecnie od roku do 10 lat więzienia. Po zmianie ma to być od 5 do 30 lat więzienia. Niektóre przestępstwa mają być karane nawet dożywotnim pozbawieniem wolności. Np. przekazanie obcemu wywiadowi wiadomości mogących wyrządzić szkodę państwu (dziś grozi za to do 15 lat więzienia). Dożywociem można by ukarać także osoby zajmujące się organizowaniem działalności obcego wywiadu na terenie Polski czy dopuszczające się sabotażu bądź dywersji.  Za szpiegostwo polegające na udzielaniu wiadomości grozi dziś od 3 lat więzienia. Zmiany zakładają za ten czyn będzie grozić 8 lat więzienia albo nawet dożywocie.

Za kierowanie i organizowanie działalności obcego wywiadu na terenie Polski będzie grozić kara od 10 lat więzienia oraz dożywocie w miejsce obecnie obowiązującej kary od 5 lat. Dożywocie ma również grozić temu, kto biorąc udział w działalności obcego wywiadu "dokonuje dywersji, sabotażu lub dopuszcza się przestępstwa o charakterze terrorystycznym

Ustawa wprowadza  nowe typy szpiegostwa, obejmując nim nowe zachowania. I tak kara od ośmiu do 30 lat więzienia ma grozić osobom, które - biorąc udział w działalności obcego wywiadu - prowadzą dezinformację. Dezinformacją ma tu być "rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji", aby wywołać poważne zakłócenia w ustroju państwa czy gospodarce, czy też aby wpłynąć na władze.

Zmiana przepisów o szpiegostwie wpłynie również na możliwości prowadzenia kontroli operacyjnej przez służby. Nowe typy przestępstwa poszerzą katalog zachowań, które będą mogły stać się przedmiotem kontroli operacyjnej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego czy Służby Kontrwywiadu Wojskowego. W sprawach dotyczących szpiegostwa ABW będzie też mogła bez zgody sądu zakładać podsłuchy osobom nieposiadającym polskiego obywatelstwa.

Dodatkową sankcją ma być także pozbawienie praw publicznych, co będzie  rodzić  określone skutki dla żołnierzy  i funkcjonariuszy.  W znowelizowanym art. 10 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zapisano, że prawo  do emerytury wojskowej  nie przysługuje żołnierzowi, który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo określone w art. 130 Kodeksu karnego lub wobec którego orzeczono środek karny pozbawienia praw publicznych lub degradacji za przestępstwo popełnione przed zwolnieniem ze służby.”.

Podobne  zapisy dotyczą  ustawy z 18 lutego 1994 r., która dotyczy zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej.

Zakaz fotografowania  infrastruktury krytycznej

Ustawa z 17 sierpnia 2023 r. wprowadza także  zmiany w  ustawie o obronie Ojczyzny. W art. 616a  zapisano zakaz „fotografowania, filmowania lub utrwalania w inny sposób obrazu lub wizerunku  obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, jeżeli zostały oznaczone znakiem graficznym”. Zakaz ma dotyczyć m.in. obiektów wojskowych, lotnisk, mostów, wiaduktów, tuneli oraz magazynów ropy i gazu. W samej ustawie nie zapisano katalogu obiektów, które mają zostać objęte zakazem.  Decydujące znaczenie   będzie  miało oznakowanie, bowiem wykaz obiektów  raczej nie będzie miał charakteru jawnego, co jest zrozumiałe, 

Dotyczy to także osób lub ruchomości znajdujących się w obiektach, za wyjątkiem czynności wymienionych w ramach ochrony obiektów.  Czy to oznacza, że  jeśli  minister obrony  odwiedzi  jednostkę  wojskową, a na bramie będzie oznaczenie zakazu  fotografowania, to żadnej  relacji ze spotkania z żołnierzami w tle już nie będzie?  Złamanie zakazu fotografowania będzie bowiem wykroczeniem, za które będzie grozić kara aresztu lub grzywny. Ponadto sprzęt, na którym został utrwalony obiekt może ulec przepadkowi. Ustali to dopiero  sąd, choć policja będzie miała prawo do zatrzymania sprzętu.

Eksperci twierdzą, że w  czasach  dobrych  aparatów w smartfonach i satelitów nowy zakaz fotografowania doprowadzi do wielu  sporów  prawnych. A wszystko będzie się rozchodziło o to, czy tabliczka z zakazem była widoczna dla fotografa, czy też nie. Z pewnością  nowe przepisy  utrudnią  pracę  m.in. fotografom  i operatorom dronów.

Dodatek  stołeczny dla funkcjonariuszy CBA

W  nowelizacji kodeksu karnego  pojawiły także zmiany w ustawie z 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.  Zapisano w niej, że  szefowi CBA, zastępcy szefa CBA oraz funkcjonariuszowi pełniącemu służbę w jednostce organizacyjnej CBA znajdującej się na obszarze miasta stołecznego Warszawy dodatek stołeczny w wysokości 31,50 proc. kwoty bazowej ( obecnie  jest to  obecnie  jest to  1 740,64 zł  brutto , czyli wychodzi  548 zł miesięcznie).

Ponadto funkcjonariuszowi  CBA wykonującemu czynności: operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze i kontrolne – poza obszarem województwa, na którym znajduje się jednostka organizacyjna CBA, w której pełni służbę  przysługuje dodatek terenowy w wysokości 6 proc. kwoty bazowej (104 zł) za każdy dzień wykonywania tych czynności.  

Wolin

Grafika: MON/X