... ...

Od połowy 2021 r. nad systemem teleinformatycznym wspomagania decyzji o ewakuacji medycznej, opartym na monitorowaniu parametrów życiowych, pracują naukowcy z Wojskowej Akademii Technicznej, Wojskowego Instytutu Medycznego oraz specjaliści z firmy TELDAT. System pomoże służbom medycznym i dowódcom w podejmowaniu szybkiej decyzji o kolejności ewakuacji
i udzieleniu szybkiej pomocy poszkodowanym na polu walki.

Wojskowi medycy identyfikują rannych żołnierzy, stosując zgodnie z obowiązującymi w NATO normami, określone kryteria determinujące kolejność udzielanej pomocy. Na podstawie ciągłego pomiaru parametrów życiowych, żołnierze automatycznie kwalifikowani są do grup oznaczonych kolorami zielonym, żółtym, czerwonym lub niebieskim. Kolory te odzwierciedlają stan zdrowia żołnierza i usprawniają proces ewakuacji z pola walki. Kolor zielony oznacza brak wymaganej pomocy lub pomoc odroczoną – są nim oznaczani poszkodowani, których życie nie jest zagrożone. Kolorem żółtym (tzw. pomoc pilna) oznaczane są przypadki wymagające szybkiej pomocy medycznej, ale jej opóźnienie (o maksymalnie dobę) nie zagrozi ich życiu. Z kolei kolorem czerwonym (tzw. pomoc priorytetowa) oznaczani są ci żołnierze, którym trzeba udzielić pomocy w pierwszej kolejności. Kolor niebieski został zarezerwowany dla osób, których życia bez względu na rodzaj udzielonej im pomocy najprawdopodobniej nie uda się już uratować. Kolory przydzielane przez system są weryfikowane przez medyków oceniających bezpośrednio lub zdalnie stan zdrowia żołnierza i w razie potrzeby modyfikowane, po uzupełnieniu dodatkowych informacji o zdrowiu żołnierza.

Decyzja o tym, który „kolor” przydzielić rannemu żołnierzowi jest jedną z pierwszych i najtrudniejszych, jakie muszą podejmować ratownicy na polu walki. Trzeba bowiem w jak najkrótszym czasie ocenić stan zdrowia żołnierza, odniesione przez niego obrażenia oraz szanse na to, że pomoc będzie skuteczna.

Nad opracowaniem technologii umożliwiającej indywidualny pomiar i rejestrację podstawowych funkcji życiowych oraz analizę i zobrazowanie danych pracuje od połowy 2021 r. konsorcjum w składzie: Wojskowa Akademia Techniczna (lider), Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy oraz firma TELDAT. Konsorcjanci uzyskali dofinansowanie w kwocie prawie 7 mln. zł z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na realizację projektu pt. „System wspomagania decyzji ewakuacji medycznej oparty na monitorowaniu parametrów życiowych żołnierza i rozszerzonej świadomości sytuacyjnej SWD-EwMed”, w ramach programu „Rozwój nowoczesnych, przełomowych technologii służących bezpieczeństwu i obronności państwa” pod kryptonimem „Szafir”.

Pomiar parametrów życiowych w ruchu, w czasie aktywności żołnierza wymaga specyficznych sensorów, które opracowali naukowcy z Wydziału Elektroniki WAT we współpracy z medykami z WIM-PIB. Wypracowali oni miarodajny zbiór parametrów wspierających proces podejmowania decyzji o ewakuacji żołnierza lub wysłaniu pomocy medycznej, w którym wykorzystywany jest także Wielodomenowy Zautomatyzowany Systemu Zarządzania Walką Poziomu Operacyjnego/Taktycznego HMS C3IS JAŚMIN firmy TELDAT. W ramach tego projektu bydgoska firma wykonała integrator do systemu HMS C3IS JAŚMIN, który zapewnia wizualizację informacji o parametrach życiowych żołnierza oraz sygnałach medycznych, jak również zobrazowanie na mapie przeznaczonej dla wojskowych służb medycznych. W ramach zrealizowanych prac wykonana też została elektroniczna wersja karty medycznej TC3 (Tactical Combat Casualty Care Card), która w dużej części uzupełniana jest automatycznie, a następnie w razie potrzeby ewakuacji żołnierza, propagowana w systemie zabezpieczenia medycznego pola walki.

Opracowane przez naukowców z WAT sensory mogą być montowane w koszulce i kominiarce. Mierzą one: tętno, częstość oddechu, ciśnienie krwi i saturację, czyli nasycenie krwi tlenem oraz temperaturę skóry i aktywność fizyczną. Są to typowe parametry, które informują o bieżącej kondycji ludzkiego organizmu. Zastosowane wyposażenie umożliwia także informowanie o krytycznych problemach ze zdrowiem wynikających z urazu, występowania otwartych ran czy innych uszkodzeń ciała doznanych podczas działania na polu walki i nie tylko.

Biosensory połączone z modułem komunikacyjnym pozwalają na identyfikację pozycji żołnierza oraz stwierdzenie czy człowiek się przemieszcza, zatrzymał się, czy może upadł. Urządzenia monitorujące żołnierza pobierają niewiele energii. Będąca na wyposażeniu żołnierza radiostacja osobista i terminal osobisty zapewnią możliwość przesyłania danych medycznych oraz zasilanie sensorów na czas pracy w terenie.

Dr inż. Piotr Łubkowski, kierownik projektu z Wydziału Elektroniki WAT podkreśla, że dowództwo i służby medyczne muszą posiadać jak najwięcej informacji o żołnierzu, aby, gdy zajdzie taka potrzeba, podjąć decyzję o jego ewakuacji, a następnie w prosty sposób przekazać zebrane dane medyczne do szpitala w formie karty elektronicznej pacjenta TC3.

System analizy i wnioskowania, będący elementem SWD-EwMED, będzie przekazywał kompleksową informację w postaci graficznej i tekstowej do dyżurnego medyka wraz z pełnym wykazem danych w postaci parametrów życiowych. Na podstawie pomiaru parametrów życiowych żołnierzy (jak i innych funkcjonariuszy służb mundurowych – policji, straży granicznej, a także straży pożarnej) będzie można ich zakwalifikować do grupy określonej kolorem zielonym, żółtym bądź czerwonym. Każdy monitorowany żołnierz zostanie zobrazowany na mapie w portalu medycznym zintegrowanym z systemem HMS C3IS JAŚMIN. Ułatwi to uprawnionemu lekarzowi podjęcie decyzji o wysłaniu do poszkodowanego medycznej grupy ewakuacyjnej, której zadaniem jest pomoc poszkodowanym na polu walki.

Opracowany demonstrator systemu SWD-EwMED przeszedł testy w warunkach zbliżonych do rzeczywistych, które potwierdziły osiągnięcie VI poziomu gotowości technologii. Testy poligonowe i kliniczne potwierdziły, że sensory systemu SWD-EwMED w sposób porównywalny z profesjonalnymi urządzeniami medycznymi rejestrują dane o parametrach życiowych. Zebrane informacje mogą być przesyłane poprzez obecnie wykorzystywane środki łączności – bez jakiegokolwiek uszczerbku dla jakości.

Docelowo żołnierze będą wyposażeni w bieliznę osobistą z wbudowanymi miniaturowymi sensorami. Dla człowieka – czy to w siłach zbrojnych, w straży granicznej, policji czy też straży pożarnej, odzież taka nie będzie stanowiła żadnego obciążenia. Koszulka biomedyczna powinna być skalibrowana indywidualnie dla każdego konkretnego żołnierza, zaś system będzie posiadał indywidualnie zmierzone parametry wejściowe – dla zdrowej osoby. Po założeniu miniaturowego oprzyrządowania żołnierz stanie się widoczny w systemie – od tej pory można go monitorować. Co ważne, system może monitorować wielu żołnierzy jednocześnie.

Specjaliści z WAT, pod kierunkiem prof. Andrzeja Dobrowolskiego, pracują nad tzw. „funkcją szans przeżycia”, czyli nieliniową kombinacją podstawowych parametrów życiowych, wyrażającą procentowo oszacowanie szans przeżycia rannego żołnierza na polu walki. Funkcja szans przeżycia doprecyzowuje informacje niesione przez kolor triażu i pozwala na różnicowanie rannych oznaczonych jednakowym kolorem. Jej opracowanie wymagało przeprowadzenia wielowariantowej analizy zakresów zmienności parametrów życiowych.

„Innym wyzwaniem ekspertów z konsorcjum są obszary komunikacji, czyli opracowanie protokołu wymiany danych w oparciu o dostępne w wojsku kanały komunikacji, a także komunikacja sensorów z systemem decyzyjnym oraz z systemem zarządzania walką HMS C3IS JAŚMIN. Z kolei, w dziedzinie biomedycznej, równie ważne jest opracowanie takiego zbioru parametrów mierzonych w warunkach mobilnych, które dadzą jak najlepszy obraz stanu zdrowia żołnierza."

Planowany termin zakończenia prac nad demonstratorem systemu SWD-EwMED to połowa 2024 r. Naukowcy planują doprowadzenie go do poziomu IX, czyli wdrożenia. W przyszłości system może być wykorzystany zarówno w ramach ćwiczeń, jak i realnych operacji wojskowych, a także w działaniach operacyjnych policji na imprezach i wydarzeniach o charakterze masowym. Ponadto monitorowanie czynności życiowych byłoby ułatwieniem dla organizacji działań straży pożarnej przy ewakuacji ludności na obszarach dotkniętych klęskami żywiołowymi. Ry

Grafika: WAT